Muhtemel bir kentsel dönüşümün enkazından kurtarılan küçük çitlembikler...

Cadde kenarında yıkılmayı bekleyen apartmanın çiçekliğinde, kendiliğinden çıkmış bu çitlembikler (sugarberry, celtis laevigata), bahar uyanması tam gerçekleşmeden kurtarılıp ideal olmasa da yaşamlarını sürdürebilecekleri bir yere, o an için bulunabilen pet şişeden* yapma saksılara dikildi.

Bu yazı atlatıp biraz daha büyüsünler, kış uykusunda en uygun yere dikilecekler. Ömürleri uzun ola...

*Elimizde toprağımız vardı ancak saksı yoktu, o an için bulabileceğimiz en uygun çözüm pet şişe idi. Yani eldeki, evdeki mevcut malzemeleri -estetiğini göz ardı edersek- gayet kolayca ekim, dikim için de kullanabiliriz.

Tohumdan çimlendirilen çam ağaçlarımız...

Geçen yaz sonu bir piknik gezisi sırasında yanımızda bulduğumuz çam kozlağının (fıstık çamı, pinus pinea, paenut) içindeki çam fıstığı tohumlarını çıkararak bardak ve saksılarda çimlendirdiğimiz çamlar...

Kimileri burada iyice büyüdü, kimileri başka başka yerlere gitti.

Biz, çamların çimlenmiş olmasına sevinirken OGM ürünü tüplü iki fidan da hediye geldi.

Ne çileli bir ağaçmışsın be söğüt!

Bir bitmedi bu söğüt ağacının (salix alba, willow) çilesi... Uzun hikâyesi ve üzerindeki kuş yuvasıyla birlikte kesildi. Ondan arta kalanlar, bir apartman kuytuluğundaki bir iki karışlık çiçekliğe uyku mevsimini geçirip baharda kolayca tutması için eğreti de olsa dikildi.

Bir sonraki baharda, dallanıp budaklanınca buradan sökülüp uygun yerlere dililmek üzere oradaki duvar dibine bırakıldı. Bir kaç saat sonrası 7-8 kadar ağacın hiçbiri yerinde yoktu... Kalın kütükvari olan, sokağın çocuklarınca kaldırılamadığı için kurtulmuştu ancak diğerleri kılıç kalkan oyunlarına sopa olmuştu.

Köklenmiş ve ince de olsa dalları, tomurcukları olan ağaçları çocukça (!) kırıp parçalamak hangi yetişmişliğin eseri ki! Sokaktan parçalarını toplayabildiğimiz kalan iki ağacı, kaldırılamadığı için kurtulan kütükle birlikte bir yol kenarındaki boşluğa, o sert zemine binbir güçlükle de olsa diktik.

Onca hırpalanmadan sonra tutacak mı, ki söğüt ağaçları kolay tutar, bilmiyoruz? Tutsa yaşayacak mı, onu da bilmiyoruz? Belki bir hoyrat el, çekip sallayıverecek, söküp atacak. Hiç biri olmazsa söğüt ve kavak ağaçlarına savaş açmış yerel yönetimler, şu an farkedemeyecekleri için büyümesini bekleyip kesecek.

Yine de hoyratlıktan uzak, ömrü uzun ola...

Bu yılın neşesi, bu yılın meşesi...

Geçen kasım (2018) ayında toplanan saplı meşe palamutları (quercus robur, oak) bahçedeki saksılara ekilmişti. Onlardan bir tanesini alıp oda ortamında pet bardağa atmıştık. Ofis, nisbeten serin olmalı ki içeride olduğu halde kış boyu başını çıkarmadı. Kendisini ancak şubatta (2019) görebildik.

Abisinin boyu 1-1,5 metreyi aşınca uygun bir yere dikilmek üzere gidecek, artık buraları da o bekleyecek.

Derhal daha büyük bir saksıya alına, hızla büyüye, ömrü uzun ola...

Avokadomuzu çimlendirip saksıya diktik.

Tropikal bir meyve olan avokadonun (persea americana, avocado) irice büyüklükteki çekirdeğini fotoğraflarda görüldüğü gibi hazırlayıp beklemeye başladık.

Gelişim aşamalarının da görüleceği üzere çimlenen avokado, yaklaşık 1 ay sonra saksıya alındı. Bu süre kış mevsiminde, oda ortamındaki şartlar için geçerli. Başka yer ve zamanlarda süre duruma göre değişebilir.

İnternette, avokado çimlendirmeye (avocado seed growing) ilişkin fazlasıyla yazılı, görüntülü kaynak olduğu için burada tekrar anlatma gereği duymuyoruz.

Elbette siz, bu şekilde bir düzenekle çimlendirilebilirsiniz ya da dilerseniz tohumu doğrudan saksıya gömüp benzer süreler (bir kaç hafta) içinde çimlenip çıktığını görebilirsiniz.

Meyve vereceğini sanmıyoruz ancak dekoratif bitki olarak çok güzel bir görünümü var. Ömrü uzun ola...

Saksıda tohumdan çimlenen ağaççıklar sonbaharda toprakla buluştu.

Balkondaki saksılarda yetiştirilen ağaçlar. Meşe, dut, kestane/at kestanesi* vs, bir de şu kesilen söğüt ağacından bir küçük dal, hatıra (!) niyetine....

Bu küçük ağaççıklar, fideler, ta sonbaharda (Ekim 2018) yol kenarındaki boş, uygun alanlara dikildi ancak burada yayını şimdiye (Mart 2019) kısmetmiş.

*Kestaneler ve at kestaneleri, başka bir şehirde, bir güzel yere dikildi.

Cümlesinin ömrü uzun; meyvesi kurda, kuşa aş, gölgesi insana yoldaş ola.

Rahim Demirbaş'ın ormanının uydudan görünümü

Emekli öğretmen, bütün güzel duyguların öğretmeni, Rahim Demirbaş'ın Konya Ereğli Beyören'de yaklaşık 30 yılda oluşturduğu ormanın uydudan görüntüsü.

Geçen yıl bu zamanlar toprağa (park, bahçe, kaldırım kenarı, refüj) gömülen tohumlar fidan olmuş.

Ezilmesin, koparılmasın, çim biçme makinelerinin infazına maruz kalmasın diye çalılık altlarına, süs bitkilerinin yanına, görece kuytu, korunaklı yerlere gömdüğümüz at kestanesi (ve ceviz ve meşe) tohumlarından bazıları baharda çimlenerek yazı sağ sağlim atlattı ve sonbahara ulaştı.

Ömürleri uzun, meyvesi kurda, kuşa aş, gölgesi insana yoldaş ola...

Bkz.
Geçen yıl gömülen tohumlar
Geçen yıl gömülen tohumlar 2
Geçen yıl gömülen tohumlar 3

3

Küçük ceviz ağacı

Nihayet çimlendirebildiğimiz minik çam ağacı

Daha önce fıstık çamından (kozalaktan alınan antep fıstığına benzeyen tohumlarla) çimlendirdiğimiz üç çam filizi (pinus pinea, paenut), bilinmeyen nedenlerle ölmüştü. Bu minik çamı yaşatmayı nihayet başardık. Yaklaşık 1-1,5 aylık. Ömrü uzun, kozalağı çok ola...

Yanındaki en az kendisi kadar minik olan gül sürgünü ise, yan saksıdaki güle bakım yaparken kopan kürdan inceliğinde bir gül dalı. Kopan parçayı atmaya kıyamayıp çamın yanına, oraya öylece batırıvermiştik. Sanırız o da tuttu. Onun da ömrü uzun, çiçeği çok ola...

Balkonda "ağaç" da yetişir.

Çimlenir, yetişir, büyür. Çok da güzel olur, güzel görünür. At kestanesinden meşeye, kestaneden yalancı akasyaya, kiraz ve elmadan ıhlamura...

25 yıl önce henüz çimlenmiş bir meşe tohumuydu.

1993 yılının ilkbaharında, o zamanlar yaşadığım ilçenin güneyindeki, yer yer meşe ağaçlarının olduğu tepeye yaptığım bir uzun yürüyüşte, yaprakların arasında henüz çimlenmeye başlamış bir meşe tohumu olarak bulmuş, getirip sokağın kaldırım kenarı boşluğuna gömmüştüm. Henüz çimlenmiş o küçük tohum, bu kadar uzun süre içinde onca badire atlatmaktan ancak bu kadar büyüyebilmişti. Üzerinde 3-5 de tohumu (meşe palamadu) vardı.

Meyvesi kurda, kuşa aş, gölgesi insana yoldaş ola ve ömrü uzun ola...

O "söğüt ağacı" kesildi.

"Komşu karga eş bulup yuva yaptı." başlığıyla hikâyesini bir belgesel tadında yazdığımız o karganın söğüt ağacı, üzerineki yuvayla birlikte maalesef kesildi.

Yuvanın son hâli, 2017 Ekim.

2017 Mayıs'ında anne karga, iki yavrusuyla yuvalarındayken 

Geçen yıl sonbaharda ekilen yüzlerce meşe tohumundan biri bahara merhaba, demiş.

Geçen sonbaharda yüzlerce, binlerce meşe ve at kestanesi tohumu gömmüştük. Bunlardan bir tanesinin çimlenip bir kaç cm'lik boyuyla bahara merhaba dediğini görmüş olduk.

Farklı farkı yerlere gömdüğümüz diğer tohumların da çimlenip büyüdüğünü görmek, göstermek nasip olsun inşallah.

Bu meşecik inşallah uzun ömür ile çok büyüye; kurda, kuşa yuva, insana gölge, doğaya desen ola.

Bkz. Meşe tohumlarımızı toplayıp kenara kıyıya, köşeye bucağa gömüyoruz.

Saksıya gömdüğümüz meşe tohumu filizlendi.

Dışarıda kış mevsimi şartları var. Caddede, yolda, kenarda, kıyıda toprağa gömdüğümüz yüzlerce meşe tohumu, çimlenip çıkabilmek için baharı (neredeyse 5-6 ay var) beklemek zorunda. Ancak ofiste, pencere önündeki saksıya gömdüğümüz meşe tohumu, sıcaklık oda şartlarında olduğu için hemen çıktı.

Yaprak döken bir ağaç türü olarak şu an doğasının aksine kış mevsiminde büyümeye devam ediyor. Bahar ve yaz döneminde de büyümeye devam edip önümüzdeki sonbaharda yaprak dökecektir sanırım. Mevcut oda şartlarındayken önümüzdeki mevsim değişikliklerine nasıl tepki vereceğini yaşayarak, bekleyerek göreceğiz.

İnşallah ömrü uzun ola...

GÜNCELLEME:
Eylül 2018 itibariyle (10 ay önce çimlenen) meşenin durumu bu şekilde. Boyu, yaklaşık 35 cm'ye ulaştı. Oda ortamındayken sonbaharda çimlenip kış boyu yeşil ama büyümeden kaldı. Baharla birlikte uzamaya başladı. Bakalım bu yılın kışında ne yapacak?

Eylül 2018 itibariyle 

GÜNCELLEME: Mart 2019 itibariyle meşemiz ağaşağıdaki gibi, boyu yarım metreyi geçti. Bahar sonu yaz başına doğru havalar iyice ısınınca ikinci bir sürgün daha verirse boyu 1 metreye yaklaşacak. Kışı, içeride oda ortamında geçirdiği için yapraklarını dökmedi. Biz de kışın sonuna doğru dışarı bırakarak uykuya yatırıp biraz zorlamayla yapraklarını dökmesini sağladık. Bahar gelmeden tekrar içeriye alınca cinslerinden önce tomurcuklanıp yaprak açmış oldu. Sanırım bu kış, dışarıya bırakmayacağız.

Mart 2019 itibariyle

Kurumaya bıraktığımız iğde çekirdekleri ekilmeye hazır.

Bal iğdesi.
Çocukluğumuzun mütevazı kuruyemişi. Çok olduğu için mi, yanımızdaki, yöremizdeki ağaçlarda yetiştiğini gördüğümüz için mi bilmiyorum, bir yer fıstığı, bir leblebi kadar bile kıymetli değildi, tıpkı (siyah) kuru üzüm gibi. Şimdilerde bal iğdesini, kuruyemişçi raflarında kıymetli yemişlerle yarışan fiyatlarla satıldığını görüyor olsak da...

Bu sonbahar, memleketten gelen kışlık erzakların arasından bir miktar "bal iğdesi" de çıktı. Taze iğdeleri, afiyetle yiyip çekirdeklerini, uygun yerlere bilahire gömülmek/ekilmek üzere, kurumaya bırakmıştık. Şimdi kurumuş iğde çekirdeklerimizi yanımızda taşıyor, sağa sola, rastgele ama korunaklı, kuytu yerlere ekiyoruz.

İğde çekirdeklerinin tamamı baharda inşallah çimlenip çıka, büyüyüp ağaç ola, ömürleri de uzun ola.