Zeytin çekirdeklerini ektik, bakalım çimlenecek mi?

Zeytin çekirdeği, sert yapısı gereği çok zor çimlenen bir tohumdur. Hasar vermeden açabildiğimiz çekirdeklerden çıkan tohumları, köpük (stropol, polistren) tabaklardan yaptığımız çimlendirme kaplarına ektik. Mevsim sonbahar, önümüz kış. Tohumlar, oda ortamında bile olsa soğuktan etkilenmesin diye görece sıcak tutacak bu kaplarda kışı geçirecek. Bakalım kaçı çimlenecek ve bahara ulaşacak?

Yerleri rahat, ömürleri uzun ola...

Bu sonbaharın tohumları: Meşe, ceviz, badem...

Bu tohumlar ve nicesi dağa, taşa, bulduğumuz uygun bir yere ama en çok da korunaklı bir çimlenme, büyüme alanı olarak evin bahçesine. Burada boy verip fidan olanlar, dağa, taşa, uygun bir yere...

Yerleri güzel, ömürleri uzun ola.

Gidilen her yere ağacımızı, fidanımızı, tohumumuzu götürdük ya da oralardan getirdik

Kimi zaman bardakta, kimi zaman ıslak peçeteye sarılmış küçük kalem çelikler halinde; kiminde fide, kiminde tohum, nereye gidersek gidelim, nereden dönersek dönelim yanımızda mutlaka fide, çelik veya tohum oldu. 

Kimini götürüp oralarda bıraktık, kimini getirip buralarda çoğalttık. 

Ömürleri uzun ola...

Ne demişti bilge kişi: "Zeytin yetişmeyen yerde yaşanmaz!"

İç Anadolu bozkırların sert, soğuk iklim şartlarında zeytin (ve dahi incir ve dahi nar) yetişmez. Ancak ifade edildiği gibi zeytin (veya incir veya nar) yetişmeyen yerde de yaşanmaz!

Yaşayabilmek, durabilmek, kalabilmek için bozkırda -mikro iklim ev ortamında- yetiştirilen bir zeytin.

Yaşı ilerledikçe meyve verecek mi, ne zaman verecek, verirse meyvesi nasıl olacak, merakla bekliyoruz.

(Köklenip büyümeye başlarlarsa bozkırda yetişecek incir ve nar ağaçlarını da burada gösterebiliriz.)

Ömürleri uzun ola...

Canım ıhlamur, canım meşe, canım çınar, canım iğde...

Canım ıhlanur, kalınlığı kurşun kalem kadar var, yok. Bu yaz güzel boy attı. Yaprakları geniş, uzun, büyük olan bir ıhlamur cinsi. Şimdiki yerinde biraz daha büyüyünce asıl yerine geçecek. 

Canım meşe, geçen baharın bebeleri. Boyları metreyi bulunca dikileceği yerlere göçecekler.

Canım çınar, iki karış boyundaydı. Bu yaz o da güzel boy attı. Gövdesi kalınlaşıp boyu metreyi aşınca bir başka şehirdeki kabristana dikilecek. 

Canım iğde, zeytinin kardeşi iğde, mayıs ayında ziyaret dönüşü bir şehirdeki dal yaprak çıkarmış yetişkin bir ağaçtan 1,5 metre boyunda "çelik" olarak alındı. Vejetasyon döneminde, köksüz/çelik olarak dikildiği hâlde bu yaz güzel ve uzun bir sürgün verdi. Sürgünü kalınlaşıp fidan kalınlığına ulaşınca dikileceği yere gidecek. 

Ömürleri uzun, gölgeleri geniş, meyveleri çok ola...

Yaparken yok etmek: Bu hoyratlık neden!

Anadolu bozkırının ortasında bir yol genişletme çalışması. Yol*, mühim elbette. Hayatın damarları yollar. İşte bu yol genişletme çalışmasının olduğu bir yerde kilometrelerce uzanan hoyratlık. Sağda, solda, ortada ne kadar ağaç varsa iş makinelerince vahşi biçimde kırılmış, sökülmüş, sağa sola atılmış...

Ağaç veya dalları çalışmaya, genişletmeye engel oluyorsa usulünce yerinden sökülebilir, başka bir yere nakledilebilir. Yerinden sökmeye gerek yoksa yola, çalışma alanına uzanan dallar usulünce budanabilir. Bu konuda belediyeden, orman müdürlüğünden yardım da istenebilir. Yeter ki niyet olsun, hiçbir yerden yardıma hacet yok, müteahhitlik şirketi kendi imkanlarıyla bile ağaçlara zarar vermeyecek bir çözümü üretebilir.

Anadolu'da, bozkırda ağaç çok zor yetişir, çok zor büyür. Kim bilir bu ağaçları yetiştirmek için ne zahmetler, emekler verildi. Kimi 30, kimi 50 yaşında kilometreler boyunca binlerce ağaç, şanslı olanlar (!) dalı budağı -iş makinesiyle- vahşice kırılmak suretiyle kurtulmuş (!). Şanslı olmayanlarsa paletlerin altında ezilip bir kenara atılmış. 

Bu konuda politik, ekonomik, sosyolojik, psikolojik bağlamda pek çok şey elbette söylenebilir. Ancak soru kâfî, soru bâkî:

Bir yeri yaparken bir yeri bozmak niye? Bu hoyratlık, bu vahşet neden?

*Ağaç mühim ama yol ve SUV'lar daha mühim. Ağaç ve dahi denge, hassasiyet, kanaat olmayınca az biraz yağmurda o SUV'ları üst üste yığılmış şekilde, dereye dönmüş yollarda, çamurdan topluyoruz işte. 

Kırmızı, kokulu gül çeliği

Uzak bir şehre yapılan ziyarette alınan çelikler, kokulu, kırmızı renkli bir güle ait. 

İnşallah bir iki aya tutar, köklenir de bu fidelerden nice çelikle çoğaltmak nasip olur.

Fıstık Çamı (Pinus Pinea) tohumlarımız, bahardan sonbahara ulaştı

Baharda iç mekânda (evde, odada) saksı/kaplara ektiğimiz çam fıstığı (pinus pinea) tohumları baharda çimlenip filizlendi. Küçük çam fidanlarını yaz gelince bahçede büyük saksılara aldık. Şimdi ilk sonbaharını yaşıyorlar. Ve ilk kışlarını dışarıda -oldukça sert- geçirecekler. Bir iki yıl sonra saksı/kaplara alınıp nasibi olanlara hediye edilecekler.

Ömürleri uzun, fıstıkları çok ola,..

Herhangi bir yerde, herhangi bir yolda ağaçları görmek, ağaçlara bakmak

Yaşadığım bölgenin çok çok uzağında bir yerlerde, bir kaldırım kenarında gördüm onları. Bir sebeple öylece büyümüş veya böylece büyüyememiş, şekil bozulmasına uğramış fidanların, çalı formundan kurtulup ağaç olabilmesine yardımcı olduk, vesile olduk.

Ömürleri uzun, gölgeleri serin, misafirleri çok ola...

---

Öncesi ve sonrasıyla bir çitlembik ağacı...

Öncesi ve sonrasıyla bir çınar ağacı...

Bahçede kendiliğinden çimlenen nar fideleri saksıya alındı

Nar tohumlarını çimlensin diye özellikle gömmedik, ekmedik. Muhtemelen geçen kış, yenilen narların bahçeye atılan kabuklarındaki tohumlardan -kendiliğinden- çimlenmiştir. Biri yaz başında, biri yaz sonunda boy vermeye başladı. Havalar soğuyunca da her ikisini saksıya dikip içeriye aldık. Ee, ne demişler, "nar yetişmeyen yerde yaşanmaz". 

Ömrü uzun, meyvesi bereketli ola...

10 yıl öncesi ve sonrasıyla bir küçük çınar...

2017'de

10 yıl önce bir kaldırım kenarında bulduğumuz, baktığımız çınar. Şimdi gölgesinde oturulur bir ağaç olmuş. 

2026'da

Hikâyesi için bkz. Artık bir çınar ağacım var.

Yol ortasında bulduğum çam fıstığı kozalağı...

Bu yıl da çam fıstığı (pinus pinea) kozalağımızı bulduk. Scooter motorla giderken yol ortasında kocaman bir taze kozalak olduğunu farkettim. Hemen yavaşlayıp durdum ve geri döndüm. Alt tarafı kısmen açılmış kozalağın için tamamen doluydu. Etrafa saçılmış bir kaç fıstığı da alarak sevinçle eve döndüm. Kozalaktan tam 57 tane çam fıstığı (tohum) çıktı. Yarısını evdeki büyük saksılara ve pet bardaklara, diğer yarısını da ofisteki saksı ve bardaklara ektim. Henüz birkaç günlük olan tohumlardan hangileri çıkacak, hangileri yaşayacak, hangileri kimlere ve nerelere hediye gidecek, vakti geline inşallah göreceğiz.

Sonbahar soğukları başlamadan çimlenmeyi başaran olursa burada paylaşırız. Bakalım önümüzdeki baharı beklemeden kaçı çıkacak ve evde, ofiste ilk hangisi çıkacak?

57 çam fıstığı, 57 çam ağacı demek. İnşallah tamamının ömrü uzun, gölgesi çok, fıstığı bol olsun.

Tohumdan çıktığında ilk yıllar sedire benzeyen fıstık çamları...

Kozalaktan alınan tohumlardan yetiştirilen fıstık çamları (pinus pinea), ilk yıllarında kısa iğneli yapraklarıyla sedir ağacına benziyor. Fıstık çamının kendi uzun iğneli yapraklarını çıkarması, duruma göre değişmekle birlikte 3-5 yaştan sonra oluyor. Bunu bir anlama süt dişlerinin değişimine de benzetebiliriz. 

Tohumdan çimlendirilen fıstık çamlarının görünümüyle sedir ağacını anımsatan kısa iğneli yaprakları:

Ve belli bir yaştan sonra fıstık çamına özgü uzun iğneli yaprakların çıkışı:

Aşılı limondan aldığımız çelik çiçek açtı!

Bahçedeki aşılı limondan farklı dönemlerde (kış, bahar, bahar sonu, yaz ortası) aldığımız çeliklerin kimisi kurudu, kimisi hâlâ yeşil olmakla hareketsiz öylece bekliyor. İçlerinden bir tanesi sürgün, filiz vermek yerine doğrudan çiçek açtı. Bu çeliği, yanlış hatırlamıyorsam eğer bahar döneminde almıştım. Bir iki hafta öncesine kadar da sessiz, sedasız duruyordu. Çiçeğinin gelişim aşamalarını fotoğraladığım çelik, umarım ismiyle müsemma "çelik" gibi çıkar da güzel bir limon fidanı olur. İki çiçeğin herhangi birinden limon meyvesi verip vermeyeceğini oldukça merak ettiğim çeliğin serencamını önümüzdeki günlerde, haftalarda inşallah paylaşacağım.

Ömrü uzun, limonu çok ola...